พระกริ่งพัชรีตีอ๋องประเทศจีน พิมพ์เล็กหน้าแก่ สมัยราชวงศ์ถัง พ.ศ.1349 - พ.ศ.1369

พระกริ่งพัชรีตีอ๋องประเทศจีน พิมพ์เล็กหน้าแก่ สมัยราชวงศ์ถัง พ.ศ.1349 - พ.ศ.1369
พระกริ่งพัชรีตีอ๋อง (หรือเรียกอีกชื่อว่า พระกริ่งทีอ๋อง หรือภาษาจีนคือ “เฑาะทะลีทีอ๋อง”) จัดเป็นหนึ่งในสุดยอด “พระกริ่งนอก” ยุคต้น ที่มีความเก่าแก่และหาได้ยากยิ่งในวงการพระเครื่องไทย โดยในวงการระบุว่าสร้างขึ้นในประเทศจีนช่วง สมัยราชวงศ์ถัง ประมาณปี พ.ศ.1349 - พ.ศ.1369 (หรือบางข้อมูลระบุช่วงปีใกล้เคียงกันคือ พ.ศ.1349 - พ.ศ.1363) ซึ่งมีอายุเก่าแก่ยาวนานกว่าพันปี
1. ประวัติและผู้สร้าง: ตามตำนานและความเชื่อในวงการพระเครื่องระบุว่า พระกริ่งพิมพ์นี้สร้างขึ้นโดยจักรพรรดิหรือกษัตริย์จีนในสมัยราชวงศ์ถัง (ตรงกับรัชสมัยของพระเจ้าถังเสวียนจง หรือถังเหี่ยนจง) เพื่อทรงพกพาติดพระองค์ในการป้องกันภยันตรายและสร้างขึ้นเพื่อเป็นพุทธบูชาในการฉลองสมโภชพระบรมสารีริกธาตุ
2. พุทธลักษณะและศิลปะ: มีการจำลองพุทธลักษณะและสกุลช่างมาจากพระพุทธรูปโบราณที่ ถ้ำประติมากรรมวัดหลงเหมิน (หลงเมนยี่) ใกล้นครลั่วหยาง เอกลักษณ์คือเป็นพระพุทธรูปทรงเครื่องแบบนักบวชจีน ถือ “เจดีย์เก้าชั้น” ไว้ในพระหัตถ์ ซึ่งสะท้อนศิลปะชั้นสูงในยุคราชวงศ์ถัง และจัดอยู่ในชุดเบญจภาคีพระกริ่งนอกที่เรียกว่าชุด "เทียมตึ้งโงโจ้ว" (ห้าพระศาสดาแห่งโลกธาตุ)
3. เนื้อหามวลสาร: สร้างด้วย เนื้อสัมฤทธิ์ทอง หรือมักเรียกว่า "เนื้อทองม้าฬ่อแก่ทองคำ" หรือ "ทองดอกบวบ" ผิวพระที่ผ่านกาลเวลามานานจะมีลักษณะที่เรียกว่า "เนื้อโลหะกินตัว" เกิดความย่น ยุบตัว มีคราบไข คราบสนิมเขียวและสนิมแดงตามธรรมชาติอย่างเด่นชัด
4. การไม่มีเม็ดกริ่ง: เป็นพระกริ่งนอกอีกพิมพ์หนึ่งที่มีความพิเศษคือ ไม่ได้มีการบรรจุเม็ดกริ่งไว้ภายใน (เช่นเดียวกับพระกริ่งหนองแส) แต่ก็ยังคงถูกจัดให้อยู่ในตระกูลพระกริ่ง
5. การเข้ามาในไทย: พ่อค้าชาวจีนได้นำพระกริ่งพิมพ์นี้เข้ามาเผยแพร่ในผืนแผ่นดินไทยตั้งแต่ช่วง สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย และถือเป็นพระกริ่งนอกองค์แรก ๆ ที่เข้าสู่ประเทศไทย มีหมุนเวียนในวงการพระเครื่องไทยน้อยมาก คาดว่ามีไม่เกิน 10–20 องค์เท่านั้น
6. พุทธคุณ: เชื่อกันว่าโดดเด่นในด้าน มหาอำนาจ เจริญด้วยลาภ ยศ สักการะ ป้องกันภูตผีปีศาจและสิ่งอัปมงคล รวมถึงนิยมนำมาทำน้ำมนต์เพื่อปัดเป่าทุกข์โศกโรคภัยไข้เจ็บ

ด้านหน้า
1. ลักษณะพระพักตร์และหนวดเครา: พิมพ์หน้าแก่จะปรากฏรายละเอียดของพระมัสสุ (หนวด) และพระมัสสุใต้คาง (เครา) ที่หล่อเป็นเส้นทิ้งตัวลงมาอย่างชัดเจน มีความลึกและดูเข้มขลัง พระขนง (คิ้ว) และพระเนตร (ตา) แสดงอารมณ์ดุดันตามสไตล์ศิลปะโบราณ
2. คราบผิวและมวลสารเนื้อโลหะ: ร่องรอยความเก่าบนผิวพระกริ่งพิมพ์นี้ มักปรากฏคราบไข สนิมขุม หรือการยุบตัวของกระแสโลหะสัมฤทธิ์ตามธรรมชาติ ซึ่งเกิดขึ้นจากการหล่อโบราณและการผ่านกาลเวลามาอย่างยาวนาน
3. ฐานบัวด้านหน้า: บริเวณฐานหล่อเป็นรูปกลีบหมอนหรือลายเมฆสลับม้วนซ้อนกันเป็นระเบียบ ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ประทับนั่งของพระพิมพ์นี้ที่จะช่วยยืนยันความถูกต้องของพิมพ์ทรง
ด้านหลัง
1. ลวดลายบนจีวร (ลายไพ่ป๊อกหรือลายเรขาคณิต): บริเวณสังฆาฏิและจีวรด้านหลังปรากฏ ลวดลายโบราณที่เป็นเหลี่ยมมุมสลับกัน (มักเรียกกันในวงการว่าลายไพ่ป๊อก หรือขอบลายกนกจีนโบราณ) ซึ่งเป็นศิลปะที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของพระกริ่งนอกพิมพ์นี้ ลายหล่อมีความลึกและมีความคมในความเก่า
2. เม็ดพระศกด้านหลัง: เม็ดพระศก (มวยผม) ด้านหลังหล่อเป็นเม็ดกลมนูนนับสิบเม็ด เรียงรายขึ้นไปถึงยอดเกศ แสดงถึงงานช่างหล่อโบราณแบบเบ้าทุบ
3. ลักษณะฐานด้านหลัง: ฐานด้านหลังมีลักษณะเป็น ฐานเรียบหนา ทรงโค้งมนรับกับองค์พระ แตกต่างจากด้านหน้าที่เป็นลายกลีบหมอนหรือลายเมฆ
4. กระแสเนื้อและรอยกาลเวลา: ผิวสัมฤทธิ์ด้านหลังโชว์กระแสโลหะที่มีความหม่น ซึด ซอกลึกมีคราบความเก่า คราบเบ้าดิน และคราบสนิมขุมธรรมชาติที่เกาะติดแน่นในเนื้อโลหะ ซึ่งเป็นจุดสำคัญในการพิจารณาความเก่าอายุพันปี

ด้านข้างซ้าย
1. ตะเข็บและรอยประกบข้างพิมพ์: ปรากฏร่องรอยการประกบแม่พิมพ์และการตกแต่งแต่งตะไบในอดีต ผิวพระมีความขรุขระ ไม่เรียบตึงจนเกินไป ซึ่งเป็นคุณลักษณะเฉพาะของพระที่หล่อด้วยวิธีโบราณ
2. คราบเบ้าและคราบความเก่าในซอกลึก: บริเวณซอกพระกรและตามรอยยุบแยกของเนื้อโลหะ มีเศษคราบดินเบ้าโบราณสีน้ำตาลเข้ม คราบไข และคราบสนิมขุมธรรมชาติฝังลึกอยู่ ซึ่งเป็นจุดสำคัญในการพิจารณาอายุและความแท้
3. ความหนาของฐาน: ฐานรองประทับมีความหนาและเอียงลาดรับน้ำหนักองค์พระ ด้านหน้าฐานเห็นลวดลายม้วนเมฆโผล่ออกมาเด่นชัด ขณะที่ด้านหลังฐานเรียบมน

ด้านข้างขวา
1. การทอดแขนและพระหัตถ์: ฝั่งนี้จะเห็นแนวพระกร (แขน) ทอดโค้งลงมาอย่างอ่อนช้อย โดยส่วนพระหัตถ์จะวางคว่ำลงประทับอยู่บริเวณเหนือพระเพลา (เข่า) หรือส่วนบนของฐานอย่างมั่นคง
2. แนวพระพักตร์และหนวดเคราจากมุมข้าง: จากมุมนี้จะเห็นความนูนเด่นของพระนาสิก (จมูก) และส่วนของพระมัสสุ (หนวดเครา) ที่ยื่นยาวลงมารับกับช่วงอกอย่างชัดเจน แสดงถึงมิติการแกะแม่พิมพ์หล่อโบราณที่มีความลึก
3. ผิวโลหะและรอยพรุนเข็ม: บริเวณผิวแผ่นหลังและด้านข้างฝั่งนี้ ปรากฏรอยยุบแยก รูพรุนเข็มขนาดเล็ก (Micro-porosity) และผิวที่ดู "กินตัว" จากสนิมขุมตามธรรมชาติ ซึ่งเกิดจากการระบายอากาศของเนื้อโลหะสัมฤทธิ์ขณะเททองหล่อเมื่อพันกว่าปีก่อน
4. รอยต่อช่วงฐาน: เห็นรอยหยักสลับระหว่างลวดลายฐานด้านหน้าที่เป็นลายเมฆจีน กับฐานด้านหลังที่เรียบหนาได้อย่างชัดเจน

ใต้ฐาน
1. ก้นกลวงบรรจุดินเบ้าโบราณ: ใต้ฐานมีลักษณะหล่อเป็น แอ่งก้นกลวง ลึกเข้าไปด้านใน และปรากฏ ดินเบ้าโบราณ (ดินหุ่น) บรรจุอยู่เต็มพื้นที่ ดินมีลักษณะแห้ง ผิวหยาบ สีน้ำตาลปนแดงขรุขระ คล้ายดินเผาโบราณ ซึ่งดินเบ้านี้ทำหน้าที่เป็นหุ่นแกนด้านในตอนเททองหล่อพระ
2. ความเก่าของดินเบ้า: ดินที่อยู่ใต้ฐานมีความแห้งผาก เกาะตัวกันแน่นหนาตามกาลเวลา และปรากฏคราบไข คราบฝุ่นโบราณ คราบสนิมโลหะที่ซึมเข้าเนื้อดิน สะท้อนถึงอายุความเก่าแก่ยาวนานหลายร้อยถึงพันปี
3. ขอบผนังโลหะใต้ฐาน: ขอบเนื้อโลหะสัมฤทธิ์รอบๆ มีความหนา-บางไม่เท่ากันอย่างเป็นธรรมชาติ มีรอยเว้าแหว่ง แผลหล่อ และความมนของขอบที่เกิดจากการสึกหรอ ไม่ตึงเป๊ะหรือคมกริบแบบงานหล่อสมัยใหม่
4. ไม่มีรอยอุดเม็ดกริ่งและรอยตะไบแต่ง: สอดคล้องกับตำราพระกริ่งนอกพิมพ์นี้ที่เป็น พระกริ่งก้นกลวงไม่มีเม็ดกริ่ง จึงไม่มีรอยเจาะอุด หรือรอยฝาปิดใดๆ ยืนยันถึงศิลปะและกรรมวิธีการสร้างในอดีต

สรุปภาพรวมพระกริ่งพัชรีตีอ๋อง (พิมพ์หน้าแก่) สมัยราชวงศ์ถัง (พ.ศ. 1349 - พ.ศ. 1369)
จากการพิจารณาองค์ประกอบและรายละเอียดทางศิลปะครบทั้ง 5 มิติ (หน้า, หลัง, ซ้าย, ขวา และใต้ฐาน) พระกริ่งพัชรีตีอ๋ององค์นี้แสดงพุทธลักษณะของ "พระกริ่งนอก" ยุคต้น ที่มีความถูกต้องตามตำราและเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว ดังนี้
1. พุทธลักษณะและศิลปะโบราณ (Iconography)
1.1 ด้านหน้า: เป็นพระพุทธรูปทรงเครื่องแบบนักบวชจีน พิมพ์หน้าแก่ มีจุดเด่นคือพระมัสสุ (หนวดเครา) หล่อเป็นเส้นยาวทิ้งตัวลงมาดูเข้มขลัง พระเนตรและพระขนงดุดันตามสไตล์ศิลปะถ้ำหลงเหมิน ยุคราชวงศ์ถัง ประทับบนฐานลายเมฆจีนม้วนซ้อนกัน
1.2 ด้านหลัง: ปรากฏลายเรขาคณิตหรือ "ลายไพ่ป๊อก" บนผ้าสังฆาฏิและจีวรอย่างชัดเจน เม็ดพระศกด้านหลังหล่อนูนเป็นเม็ดกลมมนทอดตัวขึ้นไปถึงยอดเกศ ฐานด้านหลังเรียบหนา
1.3 ด้านข้าง: ลำพระองค์เพรียวหนาตามสัดส่วนงานหล่อโบราณ พระพักตร์ยื่นล้ำมาด้านหน้าเล็กน้อย ด้านข้างปรากฏรอยยุบแยกธรรมชาติและรอยประกบพิมพ์ที่ไม่เรียบตึง
2. กรรมวิธีการสร้างและลักษณะใต้ฐาน (Craftsmanship & Base)
2.1 ใต้ฐานก้นกลวง: เป็นจุดพิจารณาที่สำคัญที่สุด พระกริ่งพัชรีตีอ๋องเป็นพระกริ่งนอกประเภท "ไม่มีเม็ดกริ่งด้านใน" ใต้ฐานจึงหล่อเป็นแอ่งกลวง
2.2 ดินเบ้าโบราณ: ภายในแอ่งใต้ฐานปรากฏ ดินหุ่นหรือดินเบ้าโบราณ สีน้ำตาลอมแดง แห้งผาก เกาะตัวแน่นขรุขระตามกาลเวลา ซึ่งเป็นเนื้อดินเผาที่ใช้เป็นแกนในตอนเททองหล่อ
3. เนื้อหามวลสารและรอยกาลเวลา (Material & Aging)
3.1 องค์พระสร้างด้วย เนื้อโลหะสัมฤทธิ์แก่ทองคำ (เนื้อทองม้าฬ่อ)
3.2 ผิวพรรณปรากฏรอยกาลเวลาอย่างเด่นชัด มีทั้งรอยยุบตัว รอยพรุนเข็ม (Micro-porosity) และคราบสนิมขุม-คราบไขที่ฝังลึกอยู่ในซอกเนื้อโลหะ ขอบใต้ฐานมีความมนจากการผ่านอายุมาอย่างยาวนาน ไม่คมกริบแบบของสร้างใหม่

สรุปถ้อยคำ
พระกริ่งพัชรีตีอ๋อง พิมพ์หน้าแก่ องค์นี้ มีพุทธลักษณะที่ถูกต้องตรงตามตำราพระกริ่งนอกโบราณ ทั้งเรื่องพิมพ์ทรงหนวดเครา ลายจีวรไพ่ป๊อก และที่สำคัญคือ ดินเบ้าโบราณใต้ฐานกลวง ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญในการพิจารณางานหล่อพระสัมฤทธิ์จีนยุคราชวงศ์ถังที่มีอายุเก่าแก่กว่าพันปีครับ