พระกริ่งหน้าอินเดียสมเด็จพระสังฆราช(แพ) วัดสุทัศน์ พ.ศ.2482

พระกริ่งหน้าอินเดียสมเด็จพระสังฆราช(แพ) วัดสุทัศน์ พ.ศ.2482 จัดเป็นหนึ่งในสุดยอดพระกริ่งยอดนิยม ที่มีประวัติการสร้างชัดเจนและเปี่ยมด้วยพุทธคุณ โดยทรงประกอบพิธีเททองหล่อเมื่อวันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2482 เพื่อแจกจ่ายให้แก่ประชาชนเป็นขวัญกำลังใจในช่วงที่โลกกำลังตึงเครียดและมีแนวโน้มจะเกิดสงคราม (สงครามอินโดจีน)
ประวัติการจัดสร้าง
ผู้ริเริ่ม: พระอาจารย์แสวง วัดสระเกศ, คุณพระชัยปัญญา (อธิบดีศาลอาญา) และพระราชากร (อธิบดีกรมสรรพากร)
แม่งาน: สมเด็จพระสังฆราช (แพ) ทรงเป็นประธานพิธี และมอบหมายให้ ท่านเจ้าคุณศรี (สนธิ์) เป็นผู้ดำเนินงานพิธี
จำนวนการสร้าง: ประมาณ 4,000 – 4,500 องค์
ลักษณะและพิมพ์ทรง
พระกริ่งรุ่นนี้ใช้วิธีการหล่อโบราณแบบ "กริ่งในตัว" (ใส่เม็ดกริ่งไว้ในหุ่นขี้ผึ้งตั้งแต่แรกก่อนเททอง) แบ่งพิมพ์หลักๆ ออกเป็น
1.พิมพ์หน้าใหญ่ (พิมพ์บล็อกนิยม)
2.พิมพ์หน้าเล็ก(นอกจากนี้ยังมี พิมพ์หน้ากลาง หรือพิมพ์ที่นำมาแต่งเก่าเพิ่มเติมตามความชอบของเจ้าของพระในยุคนั้น)
เนื้อหาและกระแสโลหะ
เนื่องจากในพิธีมีการแยกเททองหล่อกันหลายเบ้า ทำให้กระแสเนื้อโลหะผสมมีความแตกต่างกันไป มีทั้ง เนื้อเหลืองอมเขียว, เนื้อเหลืองปนแดง และบางองค์มีผิวออกกระแสคล้ำเข้มขึ้นอยู่กับส่วนผสมของชนวนโลหะในแต่ละเบ้าหลอม
อัตราค่านิยมในปัจจุบัน
ในตลาดพระเครื่อง พระกริ่งหน้าอินเดีย ปี 2482 แท้ตามมาตรฐานสากล มีมูลค่าการเปลี่ยนมือค่อนข้างสูง โดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 110,000+ บาท ขึ้นอยู่กับความสวยงาม พิมพ์ทรง และสภาพความสมบูรณ์ขององค์พระ

ด้านหน้า
1. ลักษณะพิมพ์ทรง: พระองค์นี้จัดเป็นพิมพ์หน้าใหญ่ (หรือบางกระแสอาจมองเป็นพิมพ์หน้ากลางแต่งเดิม) สังเกตจากเค้าพระพักตร์ (ใบหน้า) ที่มีความอวบอิ่ม พระเนตร (ตา) กลมโตนูนเด่นชัดเจน และพระโอษฐ์ (ปาก) แย้มยิ้ม ซึ่งเป็นเอกลักษณ์เด่นของพุทธศิลป์แบบหน้าอินเดีย
2. หม้อยาและพระหัตถ์: ในอุ้งพระหัตถ์ประคอง "หม้อยา" หรือ "วัชระ" ทรงปลีกล้วยซ้อนเป็นชั้น ๆ ชัดเจน ไม่เบลอหรือล้มล้าง
3. ฐานบัว: ด้านหน้าเป็นฐานบัวคว่ำบัวหงาย เม็ดบัวมีลักษณะเป็นตุ่มกลมรีนูนขึ้นมาอย่างเป็นธรรมชาติ มีร่องลึกแยกแต่ละกลีบบัวชัดเจน
4. กระแสเนื้อและผิวพระ: องค์นี้เป็นเนื้อโลหะผสมอมเหลืองทอง (กระแสทองเหลือง) มีคราบความเก่า คราบเบ้า และร่องรอยการหล่อโบราณปรากฏตามซอกองค์พระอย่างเป็นธรรมชาติ รวมถึงมีสนิมเขียว (Patina) ขึ้นประปรายตามผิวพระ ช่วยให้พิจารณาความเก่าได้ง่ายขึ้น

ด้านหลัง
1. รอยตะไบแต่งพิมพ์: ด้านหลังองค์พระบริเวณสะโพกและฐานบัว มีร่องรอยตะไบหยาบที่เป็นเอกลักษณ์ของการแต่งพระในยุคนั้น (แต่งเก่า) เพื่อเก็บความเรียบร้อยหลังจากการหล่อ รอยตะไบนี้มีฝุ่นและความเก่าซุกซ่อนอยู่ตามร่อง ไม่ใช่รอยตะไบใหม่ที่คมหรือขึ้นเงา
2. เส้นจีวรและริ้วจีวร: เส้นสังฆาฏิและริ้วจีวรด้านหลังทอดตัวลงมาเป็นธรรมชาติ แม้จะได้รับการตกแต่งแต่งเติม แต่ยังคงเห็นเค้าโครงเดิมที่เทหล่ออกมาจากเบ้าอย่างชัดเจน
3. เม็ดพระศก (มวยผม): เม็ดพระศกด้านหลังหล่อออกมาเป็นเม็ดกลมติดเรียงกัน มีคราบความเก่า คราบเบ้าดินไทย และสนิมเขียว (Patina) ฝังแน่นอยู่ในซอกลึก ซึ่งเป็นจุดที่ล้างทำความสะอาดได้ยาก จึงเป็นจุดสำคัญในการดูความแท้และอายุของโลหะ
4. กระแสโลหะและวรรณะผิว: ผิวพระส่วนที่ไม่โดนสัมผัสจะมีคราบเบ้าสีคล้ำอมดำ-เขียวปกคลุม ส่วนผิวที่เปิดออกจากการสัมผัสหรือการแต่งจะเห็นเนื้อในเป็นสีเหลืองอมทองอมเขียว ตามสูตรเนื้อโลหะผสมผสมทองเหลืองของสายวัดสุทัศน์ในยุคสงครามอินโดจีน

ด้านข้างซ้าย
1. รอยประกบและรอยตะไบข้าง: พระกริ่งรุ่นนี้ใช้วิธีเทหล่อโบราณแบบเข้าดินไทย เมื่อแกะดินเบ้าออกมาแล้ว ช่างในยุคนั้นจะใช้ตะไบขัดตกแต่งรอยตะเข็บด้านข้างออก สังเกตจากเส้นประกบช่วงตั้งแต่พระเศียร (ศีรษะ) ลงมาจนถึงฐานบัว จะเห็นรอยแต่งตะไบเป็นปื้นหยาบ ๆ เพื่อลบความคมของรอยประกบ ซึ่งรอยตะไบนี้มีความแห้งเก่า ไม่คมกริบแบบเครื่องมือสมัยใหม่
2. มิติด้านข้างของพระพักตร์: จากมุมนี้จะเห็นความนูนเด่นของพระนาสิก (จมูก) และพระเนตร (ตา) ที่กลมโตเป็นเบ้าชัดเจนตามสไตล์ศิลปะ "หน้าอินเดีย" ซึ่งจุดนี้หากเป็นพระถอดพิมพ์หรือพระฝีมือ มิติมักจะแบนราบและดูตื้นเขินกว่านี้
3. ริ้วจีวรและคราบเบ้าตามซอก: บริเวณท้องแขนและร่องระหว่างริ้วจีวร มีคราบดินเบ้าสีน้ำตาลเข้มอมดำและคราบสนิมเขียวธรรมชาติเกาะติดแน่นอยู่ตามซอกลึกอย่างเป็นธรรมชาติ แสดงถึงอายุความเก่าของเนื้อโลหะผสมที่ผ่านกาลเวลามานานกว่า 80 ปี

ด้านข้างขวา
1. รอยประกบตะเข็บข้าง: ในมุมนี้จะเห็นเส้นตะเข็บประกบจากการเทหล่อโบราณค่อนข้างชัดเจน โดยเฉพาะช่วงบริเวณข้างพระเศียร (ศีรษะ) และใบหูลงมา ซึ่งช่างในยุคนั้นไม่ได้ตะไบออกจนเรียบเนียนสนิท ทำให้เรายังเห็นแนวประกบพิมพ์เดิมที่เป็นธรรมชาติ ไม่ได้เกิดจากการถอดพิมพ์สมัยใหม่
2. รอยตะไบแต่งเก่า: บริเวณซอกแขนและด้านหลังข้อศอก มีรอยตะไบแต่งแต่งพิมพ์เพื่อเก็บความเรียบร้อย รอยตะไบในมุมนี้มีความแห้ง เก่า และมีคราบความเก่าฝังตัวอยู่ในร่องตะไบอย่างกลมกลืน
3. คราบเบ้าและสนิมเขียว (Patina): ผิวพระในฝั่งนี้มีคราบเบ้าดินไทยสีคล้ำและสนิมเขียวปกคลุมค่อนข้างหนาแน่นตามซอกลึก เช่น บริเวณหลังหู ซอกแขน และร่องฐานบัว คราบเหล่านี้เกาะติดแน่นกับผิวโลหะ ไม่ได้เกิดจากการแต่งแต้มสีเคมีขึ้นมาใหม่ ช่วยให้พิจารณาอายุความเก่าได้ง่ายขึ้นมาก

ใต้ฐาน
1. ไม่มีรอยอุดกริ่ง (กริ่งในตัว): จุดสังเกตแรกและสำคัญที่สุดคือผิวใต้ฐานจะเรียบเป็นเนื้อเดียวกันทั้งหมด ไม่มีรอยเจาะอุดเม็ดกริ่งด้วยแผ่นโลหะเหมือนพระกริ่งรุ่นอื่น ๆ เนื่องจากพระกริ่งหน้าอินเดียใช้กรรมวิธีการหล่อแบบ "กริ่งในตัว" (ใส่เม็ดกริ่งไว้ในหุ่นขี้ผึ้งตั้งแต่แรก) ซึ่งใต้ฐานองค์นี้เรียบเนียนเป็นเนื้อเดียวตรงตามตำราเป๊ะ
2. รอยตะไบแต่งก้นโบราณ: ผิวใต้ฐานปรากฏรอยทางตะไบเป็นเส้นริ้ว ๆ ทแยงไขว้ไปมา ซึ่งเกิดจากการที่ช่างในยุคนั้นใช้ตะไบถูแต่งเพื่อปรับพื้นผิวฐานให้เรียบเสมอกัน รอยตะไบนี้มีลักษณะหยาบและมีความแห้งเก่า ไม่คมลึกหรือลื่นเงาแบบเครื่องมือสมัยใหม่สอดคล้องกับอายุพระ
3. ธรรมชาติของความเก่าและความตึงผิว: ผิวโลหะใต้ฐานมีความแห้ง มีความหมอง และมีร่องรอยการผ่านกาลเวลา รวมถึงพบคราบเบ้าคล้ำ ๆ และสนิมเขียวธรรมชาติ (Patina) ขึ้นจาง ๆ ตามขอบและร่องตะไบ ซึ่งชี้ให้เห็นถึงความเก่าแท้ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ไม่ใช่การแกล้งทำผิว

สรุปจากการพิจารณาครบทุกมิติ (หน้า-หลัง-ซ้าย-ขวา-ใต้ฐาน) พระกริ่งหน้าอินเดีย พ.ศ. 2482 องค์นี้ จัดว่าเป็นพระแท้ตามมาตรฐานสากลที่ดูง่ายมากๆ ครบสูตรทั้งพิมพ์ทรง รอยประกบตะเข็บข้าง รอยตะไบแต่งเก่า และที่สำคัญคือใต้ฐานกริ่งในตัวที่ถูกต้องตามตำรา เหมาะสำหรับนำไปเลี่ยมขึ้นคอบูชาหรือเก็บสะสมเป็นองค์ครูได้อย่างมั่นใจ