พระสมเด็จวัดระฆัง พิมพ์ใหญ่ 2 หน้า เนื้อตะกั่วถ้ำชา ลงรัก-ปิดทอง

พระสมเด็จวัดระฆัง พิมพ์ใหญ่ 2 หน้า เนื้อตะกั่วถ้ำชา ลงรัก-ปิดทอง
พระสมเด็จวัดระฆัง พิมพ์ใหญ่ เนื้อตะกั่วถ้ำชา ของท่านเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ โต พรหม รังสี ซึ่งมีความเป็นมาตั้งแต่ครั้งหลังจากที่ท่านเจ้าประคุณสมเด็จโตได้เดินธุดงค์ไปในที่ต่าง ๆ ห่างไกลจากพระนคร จนกระทั่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้นิมนต์ท่านให้เดินทางกลับมาจำวัดที่วัดระฆัง ในเวลานั้นพระสมเด็จวัดระฆังกำลังเป็นที่นิยมและแสวงหากันมากขึ้น ในบริเวณแถววัดระฆังก็มีชาวบ้านและคนขี้ยาจำนวนหนึ่งได้เข้ามากราบขอพระสมเด็จวัดระฆังจาท่านเจ้าประคุณสมเด็จโต น่าจะเอาไปขายเพื่อนำเงินไปซื้อยาฝิ่นไปสูบ จึงเป็นที่มาของพระสมเด็จวัดระฆัง เนื้อตะกั่วถ้ำชา เนื่องจากสมัยนั้นท่านเจ้าประคุณสมเด็จได้สร้างพระสมเด็จวัดระฆังเนื้อตะกั่วขึ้น เพื่อนำไปสอดไว้ในพระเจดีย์หินซึ่งถูกส่งมาจากประเทศจีน เมื่อพระเนื้อตะกั่วได้รับความร้อนจากแสงอาทิตย์ และความชื้นในอากาศยามค่ำคืน จะมีผิวเป็นเอกลักษณ์ของไขสนิม และผิวสนิมแดงจับบนผิวขององค์พระ จึงเป็นพระที่มีผิวเป็นเอกลักษณ์พิเศษ
พวกบรรดาขี้ยาที่อยู่แถววัดระฆังจะขโมยล้วงเอาพระสมเด็จเนื้อตะกั่วออกไป เพียงเพื่ออาราธนาบูชาติดตัวเท่านั้น เพราะพระสมเด็จที่ได้รับความนิยมก็จะมีเฉพาะเนื้อที่เป็นเนื้อผงสีขาวเท่านั้น พระสมเด็จเนื้อตะกั่วถ้ำชาจึงมีค่อนข้างน้อยมาก โดยเฉพาะพระสมเด็จเนื้อตะกั่วถ้ำชาที่มีเอกลักษณ์เป็นผิวพิเศษยิ่งมีน้อยมากที่สุด พระเจดีย์หินซึ่งตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ได้เกิดทรุดตัวล้มลงริมแม่น้ำเจ้าประยา พระสมเด็จเนื้อตะกั่วถ้ำชาซึ่งอยู่ในพระเจดีย์หินจึงแช่น้ำจนเกิดเป็นสนิมตะกั่ว เป็นไขสนิมที่ค่อนข้างหนา และตะกั่วจะผุพัง จนมีหลายคนเข้าใจว่า เป็นพระสมเด็จเนื้อตะกั่วถ้ำชาวัดบางขุนพรหม ซึ่งเป็นการเข้าใจที่ผิดพรากไป
สำหรับพระสมเด็จวัดระฆังองค์นี้ เป็นพระที่หล่อขึ้นจากเนื้อตะกั่วถ้ำชา มาตั้งแต่ครั้งสมัยรัชกาลที่ 4 ซึ่งเป็นเนื้อตะกั่วจากประเทศจีน ตะกั่วถ้ำชาจึงมีส่วนผสมของตะกั่วที่นุ่มมากและมีสีสันตลอดจนผิวของตะกั่วจะเป็นเอกลักษณ์พิเศษ ไม่เหมือนตะกั่วในประเทศไทย
พระสมเด็จวัดระฆังเนื้อตะกั่วถ้ำชาสร้างโดยถอดศิลป์แม่พิมพ์ของพระสมเด็จวัดระฆัง สร้างแม่พิมพ์ขึ้นใหม่จากหินฉนวนเช่นกัน โดยช่างแกะแม่พิมพ์น่าจะคนเดียวกัน มีการแกะแม่พิมพ์ให้ลึกลงไปจากเดิมเล็กน้อย เมื่อเทเนื้อตะกั่วหลอมเหลวจะได้พระพิมพ์สมเด็จที่มีความหนาค่อนข้างจะบาง ขนาดของแม่พิมพ์เดียวกับพระสมเด็จวัดระฆัง
เนื่องจากพระสมเด็จเนื้อตะกั่วได้ถูกบรรจุในพระเจดีย์หินแกะ มีความตื้นและไม่มีน้ำขังในกรุพระเจดีย์ องค์พระเนื้อตะกั่วจะแห้ง กลางวันร้อน กลางคืนเย็นมีละอองน้ำจับบ้าง ผิวขององค์พระทั้งพิมพ์หน้าและพิมพ์หลัง สีสันจะมีเอกลักษณ์พิเศษ เนื้อตะกั่วจะดูดำ มีคราบไขตะกั่วสีขาวเป็นจุดด่าง ๆ บาง ๆ เท่านั้น และที่สำคัญที่สุดคือจะมีสนิมแดงจับอยู่บนผิวบาง ๆ ซึ่งจะแตกต่างจากเนื้อตะกั่วอื่น ๆ ที่มีสนิมค่อนข้างหนา หรือเป็นสนิมแดงหนา
สำหรับพระสมเด็จวัดระฆังเนื้อตะกั่วถ้ำชาองค์นี้ เป็นศิลป์แม่พิมพ์ของพิมพ์ใหญ่ พิมพ์ที่ 2 ดังรายละเอียดดังนี้
1. ผิวขององค์พระ เป็นเอกลักษณ์ของการดูพระสมเด็จวัดระฆัง เนื้อตะกั่วถ้ำชาที่เป็นพระแท้ คือเนื้อตะกั่วถ้ำชาจะกลับดำเป็นสนิมตีนกา ผสมด้วยสนิมแดงติดแซมและติดอย่างบาง ๆ ผิวขององค์พระส่วนบนจะเป็นสีน้ำตาลอมดำ พื้นขององค์พระที่เป็นส่วนลึกขององค์พระประธานและซุ้มเรือนแก้ว จะมีไขตะกั่วสีขาวติดแบบจาง ๆ เบา ๆ บางส่วนก็อาจจะติดหนาบ้าง เช่นบริเวณนอกซุ้มเรือนแก้วด้านซ้าย และขอบของซุ้มเรือนแก้วด้านขวาบริเวณฐานชั้นที่ 1
2. กรอบแม่พิมพ์ จะเห็นกรอบแม่พิมพ์ทั้ง 4 ด้าน บางส่วนตัดปีกพอดีซุ้มกรอบแม่พิมพ์ บางส่วนก็ตัดเกินกรอบแม่พิมพ์ เฉพาะกรอบแม่พิมพ์ด้านซ้ายขององค์พระประธานจะเป็นตำหนิสำคัญของการดูพระแท้ คือเส้นกรอบแม่พิมพ์จะลากยาวมาจรดซุ้มเรือนแก้วที่บริเวณข้อศอกขององค์พระประธาน
3. ซุ้มเรือนแก้ว จะมีลักษณะกลมเหมือนเส้นขนมจีน ขอบตั้งฉาก และที่สำคัญคือซุ้มเรือนแก้วด้านขวาขององค์พระ บริเวณโค้งบนจะมีลักษณะโย้เข้าด้านในเล็กน้อย อันเป็นเอกลักษณ์ของพระสมเด็จวัดระฆัง พิมพ์ใหญ่ ทั้ง 4 พิมพ์
4. พระเกศ เป็นเส้นเล็กคมชัดยาวจรดซุ้มเรือนแก้ว บางส่วนทะลุซุ้มติดบาง ๆ ยังถือเป็นพิมพ์ใหญ่ พิมพ์ที่ 2 เพราะกรอบแม่พิมพ์ไม่กระดกคมเป็นกรอบกระจก และอกก็ไม่เป็นรูปตัววี “วี” แบบของพิมพ์ใหญ่ พิมพ์ที่ 4
5. พระเศียร กลมรีทรงยาว
6. พระกรรณข้างซ้ายจะเป็นหูปลายเส้นเล็กยาวจรดบ่า พระกรรณข้างขวาจะเป็นเส้นติดรำไร
7. แขนขององค์พระจะกลมตั้งฉากทั้งสองข้าง
8. ช่วงล่างอกเป็นร่อง ติดตื้น ๆ เป็นพิมพ์ใหญ่ พิมพ์ที่ 2 มีทองคำเปลวติดประปรายดูสว่างดี
9. ตักขององค์พระจะโค้งเป็นหัวเข่าซ้ายและขวา พระบาทซ้ายแนบที่หน้าตักเป็นสัน แต่ปลายพระบาทไม่คมชัดนัก
10. ฐานชั้นที่ 3 เป็นทรงหมอนหนุนใหญ่ เหนือฐานชั้นที่ 3 จะมีเส้นแซมเล็ก ๆ ดูยาวตลอดใต้ตัก
11. ฐานชั้นที่ 2 เป็นโต๊ะขาสิงห์
12. ฐานชั้นที่ 1 เป็นฐานเขียงหนาและเป็นแท่น ปลายฐานด้านขวาจะตัดเฉียงเป็นทรงหัวขวาน
พิมพ์หลังจะเป็นรอยย่นมีลักษณะพลิ้ว อันเนื่องมาจากการหดตัวของเนื้อตะกั่วซึ่งถูกความเย็นจะหดตัว เป็นรอยย่น พลิ้วทางนอน สีดำเป็นสนิมตีนกาผสมกับสีน้ำตาลของสนิมแดง บางจุดส่วนลึกของคลื่นจะเป็นสีขาวของไขตะกั่ว